
﻿


{"id":34717,"date":"2020-04-09T13:35:16","date_gmt":"2020-04-09T08:35:16","guid":{"rendered":"https:\/\/adti.uz\/?p=34717"},"modified":"2020-04-09T13:35:16","modified_gmt":"2020-04-09T08:35:16","slug":"amir-temur-buyuk-davlat-arbobi-mavzusida-turkum-malumotlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/amir-temur-buyuk-davlat-arbobi-mavzusida-turkum-malumotlar\/","title":{"rendered":"\u201cAMIR TEMUR BUYUK \u00a0DAVLAT ARBOBI\u201d MAVZUSIDA TURKUM  MA\u2019LUMOTLAR"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sohibqironning hayoti va faoliyati. <\/strong><br \/>\n<strong>\u00a0<\/strong>Amir Temur ibn Amir Taragg\u2019ay 1336-yil 9-aprelda Kesh (Shahrisabz) viloyatining Xo\u2019ja Ilg\u2019or qishlog\u2019ida dunyoga kelgan. Uning otasi amir Muhammad Tarag\u2019ay barlos ulusiga mansub beklardan, bahodir jangchi, ulamoyu fuzaloga ixlosmand, ilm ahliga homiy va ishtiyoqmand kishi bo\u2019lgan.<br \/>\nAmir Temurning yoshligi haqida ma\u2019lumotlar kam uchrasa-da, ayrim manbalarga qaraganda, u yoshligida xat-savod chiqarib, o\u2019z davrining tibbiyot, riyoziyot, falakiyot, me\u2019morchilik va tarix ilmlarini o\u2019rgangan. Amir Temur bilan suhbatlashish sharafiga muyassar bog\u2019lgan buyuk arab faylasufi Ibn Xaldun jahongir turk, arab, fors xalqlari tarixini, diniy, dunyoviy va falsafiy bilimlarning murakkab jihatlarigacha yaxshi og\u2019zlashtirganini ta\u2019kidlaydi.<br \/>\nAmir Temur siyosat maydoniga kirib kelgan paytda, Movarounnahr mog\u2019gg\u2019ullar istibdodi ostida bog\u2019lib, Chingizxon va Botuxon bosib o\u2019tgan shahar va qishloqlar vayronaga aylangan, suv inshootlari buzib tashlangan yoki ishga yaroqsiz holga keltirilgan, Chingizxon Movarounnahrni o\u2019zining ikkinchi o\u2019g\u2019li Chig\u2019atoyxonga in\u2019om qilgan edi.<br \/>\nAmir Temurning hayoti va faoliyatida ikki davr yaqqol ko\u2019zga tashlanadi. Birinchi davri (1360\u20131385) Movarounnahrni mo\u2019g\u2019ul xonligidan ozod qilib, yagona markazlashgan davlat tuzish, o\u2019zaro urushlarga barham berish. Ikkinchi davri (1386\u20131405) esa ikki yillik, uch yillik, besh yillik, deb ataluvchi boshqa mamlakatlarga yurishlari bilan xarakterlanadi.<br \/>\n1360 yillardan boshlab Amir Temur Movarounnahrdagi ichki nizo, urushlarda ishtirok eta boshladi va Mog\u2019gg\u2019uliston hukmdori Tugg\u2019luq Temurxon, uning og\u2019gg\u2019li Ilyosxo\u2019jaga qarshi kurashlardan so\u2019ng, Amir Husayn ustidan g\u2019alaba qozongach, 1370 yilda Movarounnahr taxtining haqiqiy sohibi bo\u2019ldi va Samarqandni hokimiyat poytaxti etib belgiladi.<br \/>\nAmir Temur taxtga og\u2019tirgach, Chig\u2019atoy ulusining barcha yerlariga o\u2019zini voris deb bildi va Sirdaryoning quyi havzasidagi yerlarni, Toshkent viloyatini, Farg\u2019ona vodiysini, Xorazmni o\u2019z hukmronligi ostiga kiritdi. Natijada, Movarounnahr va Xurosonda yirik markazlashgan davlat vujudga keldi. Sohibqiron sog\u2019nggi yillarda Eron, Iroq, Kavkazorti mamlakatlari, Hindiston, Oltin O\u2019rda va Turkiya bilan bo\u2019lgan janglarda g\u2019olib chiqib, saltanat hududini sharqda Xitoy devoriga qadar, g\u2019arbda O\u2019rta yer dengiziga, janubda esa Hindiston chegaralariga qadar kengaytirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>ADTI yoshlar bilan ishlash,<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>ma\u2019naviyat va ma\u2019rifat bo\u2018limi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sohibqironning hayoti va faoliyati. \u00a0Amir Temur ibn Amir Taragg\u2019ay 1336-yil 9-aprelda Kesh (Shahrisabz) viloyatining Xo\u2019ja Ilg\u2019or qishlog\u2019ida dunyoga kelgan. Uning otasi amir Muhammad Tarag\u2019ay barlos ulusiga mansub beklardan, bahodir jangchi, ulamoyu fuzaloga ixlosmand, ilm ahliga homiy va ishtiyoqmand kishi bo\u2019lgan. Amir Temurning yoshligi haqida ma\u2019lumotlar kam uchrasa-da, ayrim manbalarga qaraganda, u yoshligida xat-savod chiqarib, o\u2019z [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34718,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[18],"tags":[],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34717"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34717\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/old.adti.uz\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}